Ağacı gülqabına çevirən topiari işi: canlı bitkidən yaradılan dekorativ kompozisiya
Ağac və kolların müxtəlif formalara salınması bağçılıqda uzun müddətdir istifadə olunan üsullardan biridir. Topiari sənətində isə bitkinin təbii böyümə xüsusiyyətlərindən istifadə edilərək müxtəlif həndəsi və dekorativ formalar yaradılır. Bu formalar arasında kürə, piramida və spiral kimi nümunələrlə yanaşı, gündəlik əşyaları, fiqurları və müxtəlif obrazları xatırladan kompozisiyalar da yer alır.
Azərbaycanda 13 illik bağbanlıq təcrübəsinə malik Temraz Aşırovun hazırladığı işlər arasında fərqli yanaşması ilə seçilən nümunələrdən biri Arizona sərvindən formalaşdırdığı dekorativ kompozisiyadır.
Arizona sərvindən yaradılan gülqabı forması
Aşırov bu iş üzərində Arizona sərvini budama və formalaşdırma yolu ilə gülqabını xatırladan üçölçülü dekorativ formaya salıb. Ağacın gövdə və budaq quruluşu qorunmaqla bitkinin yaşıl kütləsi tədricən formalaşdırılıb və nəticədə klassik gülqabı siluetini xatırladan kompozisiya əldə edilib.
Kompozisiyanın fərqləndirici cəhətlərindən biri isə formalaşdırılmış ağacın üzərində canlı qızılgüllərdən istifadə edilməsidir. Beləliklə, ağacın özündən yaradılmış gülqabı forması ilə real çiçəklər bir kompozisiyada birləşdirilib.
Bu yanaşma topiari işinin yalnız bitkini müəyyən həndəsi formaya salmaqdan ibarət olmadığını, bitkinin formasını digər canlı dekorativ elementlərlə birləşdirərək fərqli vizual kompozisiya yaratmağın da mümkün olduğunu göstərir.
Topiari sənətində yaradıcı yanaşma
Topiari işlərində nəticənin əvvəlcədən təsəvvür edilməsi vacib mərhələlərdən biridir. Bağban yalnız mövcud budaqları kəsməklə kifayətlənmir; bitkinin gələcək inkişafını, budaqların sıxlığını və yaradılacaq formanın zamanla necə dəyişəcəyini nəzərə almalıdır.
Temraz Aşırovun bu işində də əsas məqsəd sadəcə ağacı budamaq deyil, onun canlı materialından dekorativ obyekt təsviri yaratmaq olub.
Bu cür formaların hazırlanması bir dəfəlik işdən daha çox müntəzəm formalaşdırma və sonrakı qulluq prosesi tələb edir. Bitki böyüdükcə formanın qorunması üçün yeni budamalar aparılır.
2013-cü ildən bağbanlıq fəaliyyəti
Temraz Aşırov bağbanlıq fəaliyyətinə 2013-cü ildə başlayıb. 2023-cü ildən isə öz fəaliyyətini sosial şəbəkələrdə daha aktiv şəkildə nümayiş etdirməyə başlayıb.
Onun sosial media fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri ağac və kolların budanması, dekorativ formaya salınması və topiari sənətinin daha geniş auditoriyaya tanıdılmasıdır.
Aşırovun işlərində klassik həndəsi formalarla yanaşı, daha yaradıcı kompozisiyalara da yer verilir. Arizona sərvindən hazırlanan gülqabı formasındakı bu iş həmin yanaşmanın nümunələrindən biridir.
Canlı bitkidən sənət əsərinə
Topiari sənətinin maraqlı xüsusiyyətlərindən biri yaradılan formanın statik materialdan deyil, canlı bitkidən ibarət olmasıdır. Buna görə hər bir kompozisiya zaman keçdikcə inkişaf edir və onu qorumaq üçün davamlı qulluq tələb edir.
Ağacın sağlamlığını qorumaq, düzgün vaxtda budama aparmaq və yaradılmış formanı saxlamaq topiari işinin əsas hissələrindəndir.
Temraz Aşırovun hazırladığı gülqabı formasındakı Arizona sərvi də bu baxımdan yalnız dekorativ budama nümunəsi deyil, canlı bitkinin uzunmüddətli formalaşdırılması üzərində qurulan yaradıcı bağçılıq işi kimi təqdim olunur.
Esmira Hidayətova, Bakı