Son günlər Mingəçevir şəhərində bazar ətrafında yaranmış antisanitar vəziyyət və xırda ticarətlə məşğul olan vətəndaşlar üçün şəraitin olmaması ilə bağlı yayımladığımız yazıya bəzi bələdiyyə funksionerləri və onlara yaxın şəxslər tərəfindən sosial şəbəkələrdə etiraz xarakterli şərhlər yazılıb. Həmin şəxslər iddia edirlər ki, guya bu məsələ bələdiyyənin səlahiyyətlərinə aid deyil və yazılanlar “qanunsuzdur”.
Bu iddialar nə dərəcədə doğrudur? Gəlin, emosiyaya yox, Azərbaycan Respublikasının “Bələdiyyələrin statusu haqqında” Qanununa baxaq.
Bu haqqda qanun nə deyir?
Qanunun bir neçə maddəsi açıq və birmənalı şəkildə göstərir ki:
Əhalinin yaşadığı ərazidə sanitar-gigiyenik vəziyyətə nəzarət
Bazarların, ticarət meydançalarının və ictimai yerlərin təşkili
Xırda ticarətlə məşğul olan şəxslər üçün yerlərin ayrılması
Yerüstü ticarətin nizama salınması
birbaşa bələdiyyələrin səlahiyyətlərinə daxildir.
Qanunda açıq yazılır ki, bələdiyyələr öz ərazilərində yerli əhəmiyyətli məsələləri həll etməli, o cümlədən bazar və ticarət yerlərinin yaradılması, onların sanitar vəziyyətinin təmin olunması üçün tədbirlər görməlidir.
Bu, nə jurnalistin yozumudur, nə də subyektiv fikir. Bu, qanunun özündə olan müddəalardır.
Böyük şəhər bəhanəsi – hüquqi əsas varmı?
Bəzi şərhçilər iddia edirlər ki, guya “böyük şəhərlərdə bələdiyyələr yalnız simvolik funksiyaya malikdir”. Bu yanaşma tamamilə əsassızdır.
Qanun “böyük şəhər – kiçik şəhər” bölgüsü aparmır. Əksinə, əhali sayı çox olan şəhərlərdə: Antisanitar vəziyyət riski daha yüksəkdir, nizamsız ticarət daha çoxdur, bələdiyyənin məsuliyyəti daha da artır.
Bu baxımdan Mingəçevir kimi şəhərdə bazar ətrafında yaranan xaos, küçə ticarətinin nəzarətsiz qalması və antisanitar vəziyyət birbaşa bələdiyyənin fəaliyyətsizliyinin göstəricisidir.
Bələdiyyə üzvlərinin müdafiə mövqeyi nəyi göstərir?
Sosial şəbəkələrdə yazılarımıza reaksiya verən, özünü “qanun tərəfdarı” kimi təqdim edən bəzi şəxslər – o cümlədən Mingəçevir şəhər bələdiyyəsinin sədri Anar İsmayılovun ətrafında olanlar – faktiki olaraq qanunu deyil, vəzifəli şəxsləri müdafiə edirlər.
Əgər qanun işləyirsə: niyə bazar ətrafında rəsmi ticarət meydançaları yaradılmayıb? Niyə xırda sahibkarlar səkilərə, yol kənarlarına məcbur qalır? Niyə antisanitar vəziyyət illərlə davam edir?
Bu suallara cavab vermək əvəzinə jurnalistləri hədəfə almaq problemi həll etmir, əksinə, məsuliyyətdən yayınmaq təsiri bağışlayır.
Mingəçevir şəhər bələdiyyəsi nə etməli idi?
Qanuna görə Mingəçevir şəhər bələdiyyəsi:
Bazar ətrafında rəsmi və nizamlı ticarət zonaları yaratmalı,
Xırda ticarətlə məşğul olan vətəndaşlar üçün minimal şəraitli satış yerləri qurmalı,
Sanitar vəziyyətə nəzarət mexanizmi formalaşdırmalı,
Problemi görməzdən gəlmək yox, yerində həll etməli idi.
Amma bunların heç biri edilmirsə, tənqid də qaçılmazdır.
Bu yazı niyə qanunidir? Çünki: Yazı qanunlara əsaslanır, Yazı ictimai marağı qoruyur,
Yazı vəzifəli şəxsin deyil, vəzifənin icrasını sorğulayır.
Jurnalistin vəzifəsi susmaq yox, qanunun icra olunub-olunmadığını soruşmaqdır.
Mingəçevir şəhər bələdiyyəsi və onun sədri Anar İsmayılov bilməlidir ki, qanun sadəcə kağız üzərində yazılmaq üçün deyil. Qanun icra olunmadıqda, bunu cəmiyyətə çatdırmaq jurnalistlərin borcudur.
Bu yazı nə böhtandır, nə də qanunsuzdur. Bu yazı qanunun bələdiyyəyə verdiyi səlahiyyətlərin niyə yerinə yetirilmədiyini soruşan ictimai tələbin ifadəsidir.
Qanun var.
Səlahiyyət var.
Bəs icra niyə yoxdur?